یه‌که‌م/ دلَسؤزي

عن أمـيـر المؤمنـين أبي حـفص عمر بن الخطاب رضي الله عنه‌ : سمعت رسول الله صلى الله عـليه وسلم يـقـول :( ‏إِنَّمَا الْأَعْمَالُ ‏ ‏بِالنِّيَّاتِ ‏ ‏وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا ‏ ‏يُصِيبُهَا ‏ ‏أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ) متفق عليه .

واته‌:پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عـليه وسلم) فه‌رموويه‌تی (هه‌موو كرده‌وه‌يه‌ك به‌ نێ ته‌كه‌يه‌تی , هه‌ر كه‌سێ چ نيه‌تێك له‌ دڵَيدا بێت هه‌ر ئه‌وه‌ی بۆ حساب ده‌كرێت , هه‌ر كه‌سێك كۆچ بكات له‌به‌ر خوا و پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ئه‌وه‌ كۆچه‌که‌ی بۆلای خوا و پێغه‌مبه‌ره‌كه‌يه‌تی , وه‌ ئه‌وه‌ی له‌به‌ر دونيا كۆچ بكات بۆ ئه‌وه‌ی شتێكی دونيای ده‌ست بكه‌وێت يان ئافره‌تێك ماره‌بکات ئه‌وا کۆچه‌که‌ی بۆ لای ئه‌وه‌یه‌ که‌ کۆچی بۆ کردوه‌ )‌

دووم / پله‌كانی ئيسلام 

(عن عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِىِّ -صلى الله عليه وسلم- فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِى عَنِ الإِسْلاَمِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- « الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِىَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً. قَالَ صَدَقْتَ. قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ. قَالَ فَأَخْبِرْنِى عَنِ الإِيمَانِ. قَالَ « أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ ». قَالَ صَدَقْتَ. قَالَ فَأَخْبِرْنِى عَنِ الإِحْسَانِ. قَالَ « أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ ». قَالَ فَأَخْبِرْنِى عَنِ السَّاعَةِ. قَالَ « مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ ». قَالَ فَأَخْبِرْنِى عَنْ أَمَارَتِهَا. قَالَ « أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِى الْبُنْيَانِ ». قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِى « يَا عُمَرُ أَتَدْرِى مَنِ السَّائِلُ ». قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ « فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ »."رواه مسلم .

واته‌:(عومه‌ری كوڕي خه‌تاب بۆمان ئه‌گێڕێته‌وه‌ و ئه‌لَێ ڕۆژێك له‌ خزمه‌ت پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عـليه وسلم)  دانيشتبووين , له‌پڕ پياوێكی جل و به‌ر‌گ سپی وه‌ مووی زۆر ڕه‌ش بوو هاته‌ ناو مه‌جليسه‌كه‌وه‌ و شوێنه‌واری سه‌فه‌ری پێوه‌ ديار نه‌بوو وه‌ كه‌سيش نه‌ی ئه‌ناسی , هاته‌ به‌رده‌م پێغه‌مبه‌ره‌وه‌ دانيشت و هه‌ردوو له‌پی ده‌ستی خسته‌ سه‌ر ڕانی پێغه‌مبه‌ر و ئه‌ژنۆی نوساند به‌ ئه‌ژنۆی پێغه‌مبه‌ره‌وه‌ و پرسياری لێ كرد : ئه‌ي موحه‌مه‌د(صلى الله عـليه وسلم)  هه‌واڵَم پێبده‌ ده‌رباره‌ی ئيسلام , ئيسلام چي يه‌ ؟ پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عـليه وسلم)  فه‌رمووی : ئيسلام بريتي يه‌ له‌وه‌ی :شايه‌تي بده‌يت هيچ په‌رستراوێك نی يه‌ ته‌نها خوا(الله) نه‌بێت , هه‌روه‌ها شايه‌تی بده‌يت كه‌ محمد‌ پێغه‌مبه‌ری خوايه‌ , وه‌ نوێژ بكه‌يت و زه‌كات بده‌يت و ڕه‌مه‌زان به ڕۆژوو ببيت و حه‌جی مالَی خوا بكه‌يت ئه‌گه‌ر توانيت , ئينجا پياوه‌كه‌ ووتی ڕاستت فه‌رموو , عومه‌ر ده‌لَێت ئێمه‌ش سه‌رسام بووين چۆن خۆی پرسيار ئه‌كات و ئه‌شلَێت ڕاست ئه‌فه‌رمووی ؟!! پاشان پياوه‌كه‌ ووتی : پێم بلَێ ئيمان (باوه‌ڕ) چی يه‌ ؟ پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عـليه وسلم)  فه‌رمووی : ئيمان ئه‌وه‌يه‌ كه‌ باوه‌ڕت هه‌بێ به‌ خوای گه‌وره‌ و فريشته‌كانی و پێغه‌مبه‌رانی و په‌يامه‌كانيان و وه‌ باوه‌ڕت هه‌بێ به‌ڕۆژی دواي و به‌ قه‌زاو قه‌ده‌ر خێر بێت يان شه‌ڕ , پياوه‌كه‌ ووتي ڕاستت فه‌رموو , وه‌ ئنجا پرسی چاكه‌ چی يه‌ ؟ پێغه‌مبه‌ريش(صلى الله عـليه وسلم)  فه‌رمووی : چاكه‌ ئه‌وه‌يه‌ كه‌ به‌جۆرێك خوا بپه‌رستی وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ بيبينيت , ئه‌گه‌ر  تۆ ئه‌و نه‌بينيت به‌ڵام ئه‌و تۆده‌بينيت ,ئينجا پياوه‌كه‌ پرسي :كه‌ی ڕۆژی دوای دێت ؟ پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عـليه وسلم)  فه‌رمووي : ئه‌وه‌ی كه‌ پرسياره‌كه‌ی لێ كراوه‌ زانا تر نی يه‌ له‌ پرسياركه‌ر , پياوه‌كه‌ ئينجا ووتي ده‌ي نيشانه‌يه‌كی ڕۆژیی دوايم پێ بلَێ ؟ پێغه‌مبه‌ر فه‌رمووي : كه‌نيزه‌كه‌ك گه‌وره‌كه‌ی خۆی له‌ خۆی ده‌بێت , وه‌ خه‌ڵَكی پێ په‌تی و ڕه‌ش و ڕووت و هه‌زار و شوان ئه‌بينن كه‌ شانازی به‌ كۆشك و ته‌لاری بلَنده‌وه‌ ده‌كه‌ن , پاشان پياوه‌كه‌ ڕۆيشت , دواي ماوه‌يه‌ك پێغه‌ميه‌ر(صلى الله عـليه وسلم)  فه‌رمووی : عومه‌ر ئه‌زانی ئه‌وه‌ كێ بوو كه‌ ئه‌و پرسيارانه‌ي كرد ؟ عومه‌ر ئه‌لَێت ووتم خوا و پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ده‌زانن , ئينجا پێغه‌مبه‌ر(صلى الله عـليه وسلم)  فه‌رمووی : ئه‌وه‌ جوبريل بوو ( سه‌لامي خوا لێ بێت ) هاتبوو بؤ ئه‌وه‌ی دينه‌كه‌تان فێر بكات .) .