کاهن و به کارهێنانی جن !

 و : فاتیح ئیسلام

به نه قلی یه کێک له خێزانه کانی پیغه مبه ر- صلی الله علیه و سلم - ڕیوایه ت کراوه که ره سوله الله - صلی الله علیه و سلم - فه رموی : من أتی عرافا فسأله عن شیء فصدقه ، لم تقبل له صلاة أربعین یوما . ( مسلم )

واته : ئه گه ر که سێک بچێت بۆ لایی کاهنێک وه پرسیاری لێ کات له باره ی شتێک ، وه ته سدیقی کات ، نوێژی ئه م شه خسه تا چل ڕۆژ قه بوڵ نابێت .

وه هه روه ها ئه بوهوره یره -رضی الله عنه - له ره سوله الله - صلی الله علیه و سلم - نه قلی کردوه که ده فه رموێت : و من أتی کاهنا فصدقه بما یقول ، فقد کفر بما انزل علی محمد . ( ابو داود )

واته : وه هه ر که سێک بچێت بۆ لایی کاهنێک ، و له ووته کانیدا ته سدیقی کات ، به م کاره به وه یی که بۆ موحه ممه د دابه زیوه کوفری کردوه .

وه دوباره ئه بوهوره یره له پێغه مبه ری ئیسلام نه قل ده کات که فه رمویه تی : و من أتی عرافا أو کاهنا فصدقه بما یقول ، فقد کفر بما انزل علی محمد . (  ابو داود ، ترمذی ، نسائي ، ابن ماجه  )

  واته : وه هه ر که سێک بچێت بۆ لایی عه ڕاف یا کاهنێک ، وه له وته کانیان به ڕاستیان بزانێت ، به و کاره به وه یی که بۆ مو حه ممه د نازڵ بوه کوفری کردوه .

 وه له عمران کوڕی حصین نه قل کراوه که پێغه مبه رمان فه رموویه تی : له من نیه که سێک که فاڵ ده گرێته وه و یا فاڵی بۆ ده گیرێته وه یا کهانه ت بکات یان بۆیی بکرێت یا جادو بکات و یان به خاتری ئه و جادو بکرێت .

کۆمه ڵێک ده ڵێن : عه ڕاف هه مان کاهنه وه کاهن که سێکه له باره یی ئه وو شتانه یی که هێشتا ڕووی نه داوه خه به ر ده دات وه به گومانی خۆیان سڕی دڵه .

شیخ الاسلام ده فه رموێت : عه ڕاف به کاهن و مونه جم وه ئه وانه یی ده وترێت که قسه ده که ن له بواری غه یب و داپۆشراوه کان .

ابن عباس ده فه رموێت : ئه وانه یی له ڕوویی پیتی ئه بجه د و ته ماشاکردنی ئه ستێره کان قسه ده که ن لایی خوایی گه وره هیچ سوودێک و به هره یه کیان نیه .

کاهن : یه عنی غه یب بێژ و مونه جم . کهانه ت به ته واوه تی دژی ته وحیده وه کاهنیش ئه چێته ڕیزی موشرک . چونکو به هه وڵدانی عیباداتێک بۆ جن . زاڵ ده بێت به سه ر جن . وه ده بن به خزمه تکاریان بۆ هێنان و ئاشکرا کردنی غه یب .

کهان له ئه بنه ڕه تدا نازناو بوو بۆ خه ڵکانێک له زه مه نی جاهلیه تدا وه خه ڵکی به ئینسانێکی باش و دینداریان ده زانی وه به خه یاڵی خۆیان ئه وان له غه یب ده زانن ، له به ر ئه وه لێیان ده ترسان و به شتێکی موقه ده س ده هاته به ر چاویان و سوجده شیان بۆ ده بردن .

ڕێگایی به ده ست هێنانی جنه کان پێش به عسه تی پێغه مبه رمان موحه ممه د له ڕێگه ی ئیستراقی سه مع بوو( گوێ گرتن به دزیه وه ) و له ته مه نی به عسه تی پێغه مبه رمان ئه م ئیشه ڕوی نه داوه و نزولی قورئان له به ر ده ست و هه ده فه گه نده ڵه کانیان پارێزراو بوو .

که واته کاهن و عه ڕاف دوو که لیمه یه که هاومیزانی یه کترن وه مونه جم و که سێک که به ڕه سمی خه ت و ختووت به سه ر ئه رز که شتانێک لێ ده کاته وه به خه یاڵی خۆی . ئه م دووه له یه ک نزیکترن .

وه له حه دیس دا که هاتووه له لایه ن خێزانه به ڕیزه کانی پێغه مبه رمان موحه ممه د - صلی الله علیه و سلم - که هه ر که سێک بچێت بۆ خزمه تی کاهن و عه ڕاف وه به ڕاستیان بزانێت ئه وه دوره له دین و کوفری کردوه . ئه ڵبه ته ووشه ی " فصدقه " له ڕیوایه تی ئیمامیی موسلیم نه هاتوه به ڵکو له موسنه دی ئیمامی ئه حمه د وتراوه ته وه . و نووسه ر نیسبه تی داوه به ئیمامی موسلیم .

وه خێری ئه م چل ڕۆژه ی که نوێژه که ی قه بوول نیه گوناهی گه وره یه  واته خۆ دور کردن له م کۆمه ڵه دور بونه له وتاوانه که هه نگاوێکه به ره و شیرک . چونکه مرۆڤی کاهن و ساحر قه د ناتوانن سه رکه ون له هیچ بوارێک دا له به ر ئه وه ی خۆیان خه ڵکانێکی درۆزنن وه به موسته مڕی درۆ ده که ن و که سێک به ره وو پیریان بچێت کوفرێکی گه وره یی کردوه .

شیخ الاسلام ده فه رموێت : عه ڕاف به کاهن و مونه جم و ڕه ماڵ ده ووترێت . ڕه مال یه عنی که سێک که ڕه سم کردنی چه ند خه ت و ختووتێک له سه ر خۆڵ و خاک و دار و به رد وه یان به ژماردنی به رد له باره یی غه یب ئه دوێت .

و ئه وانه ی که به سه یر کردنی که فی ده ست و فنجان له موسته قبه لی خه ڵک ووتووێژ ده که ن زۆرتر په یوه ندی هه یه به عه ڕافه کان  .

ابن عباس ده فه رموێت : ئه وانه یی شوێنی پیتی ئه بجه دی ده که ون و تێده ڕوانن به ئه ستێره کان و له غه یب ده دوێن لای خوای گه وره هیچ ئه سڵ و ئه ساسێکی نیه له به ر ئه وه ی ته نها خوای کارزان شاره زایه به غه یب . کهانه ت خۆی چه ند شێوازێکه و ئیستیفاده کردنه له جن .

به ته کیدی کاهنه کان بۆ فریوو دانی خه ڵک کۆمه ڵێک وه سیله ی زاهری و ڕواڵه ت به کار دێنن وه کوو سه یرکردنی ئه ستێره و که فی ده ست تا خه ڵک هه ست که ن که ئه مانه ئه ولیای خوان . به ڵام له ڕاستیدا ئیمان به قورئان و ته سدیق کردنی کاهن له یه ک دڵ کۆ نابنه وه و کوفره به شوێنی ڕێبازی درۆ که وین که کۆمه ڵێک به م شێوازانه خۆیان ده به نه ڕیزی موشرکان . کهانه ت دژی یاسا و ڕیسای فیتره ت و سروشته . دخاڵه ت کردن و فزولی کردنه له کاره کانی خوای په روه رده گار وه قه زاوه تی ئه مانه خیلافی حیکمه تی خوایه . خوای گه وره به شه ری دروست کردوه و موختاری کردوه له کۆمه ڵێک و فه قه ره شتێک که خۆی ئه مری پێ کردوه بۆیان . ئینسانه کان که سیان مه عسوم نین وه ئه وه نه قسی سه قافه یی ئێمه یه که دووچاری خیلافی عه قڵی ده بین و کاره کانی کهانه ت به ڕێزه وه ورده گرین له کاتێکا قورئان له هه موو سه ده یه کدا ئه م مه سه لانه یی بۆ ڕوون کردینه ته وه  ئه گه ر کهانه ت سوودی هه بوایه  ئه بوایه کومه ڵگه ی هیندی پێشکه وته ترین کۆمه ڵگه بوایان که 300 ساڵه له ژێر سه یته ره ی به ریتانی نه بوایان که زه لیل ترین خه ڵکن له به ر پێی به ریتانی . زۆرن که توشی ئه م گێژاوه بوون  کاتی جاهلیه تیش عه ره به جاهله کان وایان ده زانی پێغه مبه رمان موحه ممه د - صلی الله علیه و سلم - کاهنه . و فه رقی نێوان موعجزه و کاهنیان نه ده کرد . له قورئانی پیرۆزدا هاتوه :

 انه لقول رسول کریم و ما هو بقول شاعر قلیلا ما توءمنون و لا بقول کاهن قلیلا ما تذکرون  :

 بێگومان ئه م قورئانه فه رمووده ی ڕه وانه . کتێبه کی به ڕێزو گه وره یه له خواوه بۆتان دێنێ وه قسه یی شاعر نیه زۆر که م بڕوا ده هێنن به قورئان . وه قسه ی فاڵچی و کاهن نیه زۆر که م بیر ده که نه وه . ئه مێستاکه دوایی 1400 ساڵ خه ڵکێک هه ن که فه رقی نێوان موعجزه و که رامه ت و کهانه ت نازانن وه تێکه ڵیان کردوه . خوای گه وره ده فه رموێت :

 فذکر فما انت بنعمة ربک بکاهن ولامجنون :

ئه ی پێغه مبه ر خه ڵک بێدار که ره وه به لوتف و نیعمه ته کانی په روه رده گارت ، تۆ نه کاهنی وه نه شێتیشی . عه ره بی جاهلی وایان ده زانی شێته جاری واش ده یان ووت کاهنه به ڵام خوای په روه رده گار ڕه ددی دانه وه . خوایی گه وره په نامان بدات و له ڕیزی ئیماندارانمان بهێڵێته وه .  و أخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمين